WSKAZÓWKI DLA PRZYGOTOWANIA PREPARACJI

W centrum frezowania Lab wykonujemy konstrukcje z tlenku cyrkonii dla laboratoriów z całego kraju. Stosunkowo często spotykamy się z preparacjami, które uniemożliwiają poprawne wykonanie prac w technologii CAD/CAM albo będą przysparzały lekarzowi problemów podczas przymiarki w ustach. Nie oznacza to ,że generalnie są to złe preparacje, tylko wykonawstwo maszynowe w tej technologii narzuca nam określone wymagania, które teraz chcielibyśmy przybliżyć i wyjaśnić.

Schodek lub preparacja bezstopniowa.
Ceramika wykonywana na podbudowie z tlenku cyrkonii nie wymaga preparacji schodkowej dla zachowania jej wytrzymałości. Sama konstrukcja nośna posiada wytrzymałość na złamanie rzędu 960-1040 MPa (dla porównania ceramika metalowa 170 MPa a tlenek aluminium 620 MPa) co powoduje, że przy odpowiednim zaprojektowaniu praca nie powinna pęknąć w jamie ustnej gdyż człowiek nie wytwarza tak wielkich sił nacisku w układzie żucia. Dlatego konstrukcje te można wykonywać na obydwu rodzajach preparacji, choć każda z nich ma swoje wady i zalety od strony technicznej. Jeżeli zdecydujemy się na preparację schodkową to może ona być ze schodkiem o kącie prostym typu schulder lub łagodnym typu chamfer. Optymalna głębokość schodka wynosi 1mm, lecz mniejszy schodek nie stanowi problemu, o ile jest jednakowy na całym obwodzie szyjki zęba. Błędem jest preparowanie schodka tylko z jednej (np. wargowej) strony. Spowoduje to różnice obrzeża w wykonanej koronie i trudności z estetycznym wyprowadzeniem szyjki zęba podczas licowania ceramiką zewnętrzną. Niedopuszczalne jest fazowanie brzegów preparacji schodka, gdyż powoduje to wykonanie bardzo cienkich krawędzi na szyjce korony, które są bardzo podatne na wyszczerbienie podczas opracowywania w laboratorium a także będą uniemożliwiały szybki i dokładne osadzenie korony w jamie ustnej. Kolejnym błędem jest gdy stopień preparacji jest wklęsły. Powoduje to trudności podczas skanowania, które mogą się objawiać niedokładnościami w wykonanej pracy. Tego typu preparacja powoduje również, że sama granica korony po opracowaniu słupka przez technika jest bardzo cienką"falbanką" przy szyjce korony i bardzo często ulega ona wytarciu lub ukruszeniu co przekłada się na szczeliny w wykonanej koronie.



Podcienie na preparacji są zawsze poważnym błędem. Gdy zasięg podcienia wykracza poza granicę preparacji czy schodka, praca jest zdyskwalifikowana do dalszego wykonania. Błędem jest sądzić, że w systemach CAD/CAM nie da się wykonać takiej pracy a ręcznie czy w innej technologii tak. Jest odwrotnie. Różnica polega na tym, że systemy komputerowego projektowania bardzo dokładnie wytyczają zasięgi podcieni i obliczają na ich podstawie tor wprowadzenia. Powoduje to zjawisko blokowania podcieni przez oprogramowanie tak aby umożliwić koronie wejście na słupek. W przypadku gdy podcień wykracza poza zasięg schodka lub obrys preparacji w tym miejscu korona będzie miała szczelinę po przymiarce na słupek o grubości podcienia powiększonego o grubość miejsca na cement. Taka sama sytuacja jest w przypadku preparacji bez schodkowej gdy bardzo często obserwuje się "beczkowy" zarys przy samej szyjce zęba. Korony wykonane w takich warunkach dają się wprowadzić lecz są nieszczelne na całym obwodzie. Natomiast podcienie na powierzchni preparacji, które nie wychodzą swoim zasięgiem poza obręb nie stanowią najmniejszego problemu. W tym miejscu zostanie automatycznie zaprojektowana grubsza warstwa cementu bez wpływu na funkcjonalność korony. Preparacja schodkowa zawsze będzie rozwiązaniem bardziej efektywnym. Już podczas skanowania oprogramowanie lepiej i dokładniej rozpoznaje i wytycza granicę preparacji. Podczas wycinania maszyna jest w stanie w miękkim materiale dokładniej wyprowadzić brzegi obiektu (korony) jeżeli jest to schodek o równomiernym przebiegu. W przypadku preparacji bezstopniowej granica jest trudna do określenia i może powodować, że korona będzie niewłaściwej długości. Ponadto wykonana w takich warunkach czapeczka będzie zawsze miała grubsze ścianki w obszarze przyszyjkowym. Jest to spowodowane faktem, że podczas wycinania mechanicznego nie ma możliwości uzyskać ostrych krawędzi w tak miękkim materiale jak tlenek cyrkonii przed spieczeniem bez niebezpieczeństwa wyszczerbienia rantu.

Grubości preparacji i wykonywanych konstrukcji.
Bardzo często słyszy się określenie, że preparacja pod konstrukcje z cyrkonii musi być mocniejsza i bardziej inwazyjna. Nieprawda. Średnia grubość preparacji wynosi 1 mm, a więc tyle ile potrzeba w każdej pracy ceramiczno - metalowej lub bez metalowej dla uzyskania dobrego efektu kosmetycznego. W przypadku tlenku cyrkonii mamy tę zaletę, że podbudowa naszej pracy jest już ceramiką i to do tego barwioną. Brak konieczności stosowania nieprzeziernych opakerów powoduje lepsze efekty kosmetyczne już przy mniejszych grubościach. Orientacyjne grubości preparacji ilustruje jedna z zmieszczonych w publikacji schematów. Grubości ścian konstrukcji z tlenku cyrkonii jest ściśle uzależniona od rodzaju pracy i miejsca w łuku. Dla pojedynczych koron w obszarze siecznym grubość ściany to 0,4 mm. Dla pojedynczych koron w obszarze zębów trzonowych 0,4 - 0,5 mm. Ściany koron filarowych w mostach w powinny mieć min. 0,5 mm. Szyjka w koronach może zostać zredukowana do 0,3 mm na wysokości korony mniejszej niż1 mm. Należy pamiętać, że wytrzymałość całej konstrukcji jest bardzo zależna od jej równomierności. Nawet cienka czapeczka będzie zawsze lepiej znosić siły nacisku niż grubsza ale z miejscowym przecienieniem. Odrębną sprawą są łączniki koron i przęseł w mostach. Od przekroju i konstrukcji zależy cała wytrzymałość mostu. Przyjmuje się, że powierzchnia w przekroju łącznika powinna wynosić od 0,7mm2 w mostach w odcinku przednim do 0,9 mm2 dla mostów w odcinku bocznym. Jest rzeczą bardzo niewskazaną zmniejszania tych przekrojów ze względów separacji estetycznych. Możliwe jest podczas projektowania przesuwanie tych elementów na stronę językową lub podniebienną w konstrukcji mostu co nie powoduje zmiany wytrzymałości a polepsza możliwości estetycznej kreacji od strony licowej.



Geometria preparowanych słupków.
Od strony kształtu preparowanych słupków należy zwrócić uwagę na trzy elementy. Pierwszy z nich to unikanie równoległości preparowanych ścian. Juz podczas skanowania równoległe ściany powodują błędy odczytu ponieważ elementem, który skanuje powierzchnie jest promień lasera a promień światła gdy pada na równoległą ścianę z góry odczytuje tylko jeden punkt a nie płaszczyznę. Podczas wycinania równoległe ścinany też przysparzają trudności w maszynowym wykonaniu, ponieważ podczas skrawania używa się zaokrąglonych wierteł, które aby uzyskać powierzchnię przy wykończaniu narzędziem o przekroju 0,7 mm muszą wykonywać ścieżki co 0,5 mm odstępu w innym przypadku uzyskana powierzchnia będzie nierówna. Nie stosuje się w tej technologii skrawania dużymi powierzchniami jak np. w frez - technice dla uzyskania gładkich równych powierzchni. Równoległe ścinany są poważnym problemem podczas ustawiania geometrii wycinania w systemach CAD, gdyż bardzo często nie da się ustawić tak obiektu względem narzędzia aby nie doprowadzić do powstania podcieni, których maszyna nie wyfrezuje a to spowoduje, że korona będzie się blokowała podczas zakładania na słupek. Druga sprawa to kąt rozwary na powierzchni żującej zębów trzonowych. Przyjmuje się że kąt ten powinien wynosić co najmniej 140º. Niektóre firmy opracowały specjalne narzędzia rotacyjne o odpowiednim kształcie (np. Komet czy Edenta). Trzecia uwaga dotyczy zachowanego przekroju kanta siecznego. Przyjmuje się, że przekrój ten powinien wynosić co najmniej 0,7 mm.

W praktyce oznacza to, że należy unikać ostro zakończonych cienkich przekrojów słupka w obszarze siecznym. Jest to spowodowane kilkoma przyczynami. Na pewno obszary cieńsze od 0,7mm nie zostaną dobrze wyfrezowane przez maszyny, ponieważ te używają najcieńszych narzędzi właśnie o tym przekroju a więc nie wejdą do samego końca opracowywanej korony. Druga sprawa dotyczy estetyki. Podczas projektowania systemy CAD tak przygotowują powierzchnię do opracowania aby mogło dotrzeć do każdego miejsca narzędzie maszyny. W przypadku cienkich kantów siecznych program dodaje specjalną warstwę cementu na szczycie (tzw. drill compensation) pogrubiając w ten sposób koronę w miejscu gdzie będzie nam to bardzo przeszkadzało od strony estetycznej.

Podsumowanie.
Przygotowanie preparacji pod prace na tlenku cyrkonii nie wymagają specjalnych technik czy zachowania szczególnych zasad. Wszystkie wymienione wskazówki są praktycznymi radami aby wykonywana praca była bardziej funkcjonalna i łatwiejsza w osadzaniu. Zastosowanie maszynowych systemów wykonania CAD/CAM nie narzuca nam żadnych nowych czy nielogicznych zasad przy projektowaniu naszych prac. Przeciwnie, powoduje tylko dokładniejsze egzekwowanie reguł geometrii wynikających z braku kompromisu podczas wycinania. Fakt, że prace projektowane w ten sposób i wykonywane w tlenku cyrkonii są stosunkowo drogie powoduje, że technicy będą bardziej krytycznie weryfikowali modele zanim zleca je do wyfrezowania. Tlenek cyrkonii jest materiałem bardzo odpornym na błędy technologiczne czynione podczas jego wykonywania. Jednak posiada określone wartości dzięki którym można zagwarantować jego wytrzymałość. Kilkuletnie już doświadczenia z tym materiałem i z systemami CAD/CAM pokazują, że wszystkie niepowodzenia miały za przyczynę ignorowanie tych mało istotnych pozornie zasad i naginanie wartości przekrojów konstrukcji do oczekiwanych wymagań estetycznych.

Powrót